‘Goede ambulancezorg redt mensenlevens, daar spannen wij ons voor in’. Dat dit voor onze regio geldt, mag duidelijk zijn. Dat dit echter ook voor Ghana zo is, hebben Co Verkerk (ambulanceverpleegkundige Gouda), Jan de Waard (hoofd operationele dienst) en ondergetekende mogen ervaren. Sinds 2004 heeft Gouda een projectrelatie met de stad Elmina in Ghana. In 2007 is de RADHM ingehaakt op dit project. Zo waren er al eerder twee ambulances naar Ghana gestuurd en scholingen verzorgd. Op vrijdag 12 maart 2010 zijn wij naar Ghana vertrokken. Via Medivent hadden wij twee reanimatiepoppen kunnen bemachtigen die wij als bagage meegenomen hebben. Twee ambulances waren al eerder naar Ghana verscheept en een derde volgt eind maart. Op de maandag en dinsdag hebben wij trainingen verzorgd in het plaatselijke ziekenhuis van Elmina. Dit ziekenhuis richt zich hoofdzakelijk op de kraamzorg en preventieve gezondheidszorg, zoals (sexuele-)voorlichting en vaccinaties.

De eerder geschonken ambulances hebben al vele levens mogen redden omdat de zorg in dit ziekenhuis te primair is en meer gespecialiseerde hulp noodzakelijk was in een ziekenhuis in Accra. Dit is een rit die normaal gesproken drie en een half uur duurt maar verkort kan worden tot twee uur door het rijden met toeters en bellen.

De kennis van het personeel in het ziekenhuis was net als de zorg erg primair. We moesten de zeilen aardig bijzetten om het niveau wat op te krikken. Het kostte soms flink wat moeite om de jonge giebelende meiden bij de les te houden die geregeld meer interesse leken te hebben in onze blanke huid dan in de blanke reanimatiepoppen. Maar met twee dagen flink zweten, leek onze inspanning toch zijn vruchten af te werpen. Een ieder was redelijk tot zeer goed instaat om Basic Life Support (BLS) uit te voeren. Ook de stabiele zijligging en het redden van de patiënt van de verstikkingsdood d.m.v. de Heimlich manoeuvre stonden op het menu.

Het verslepen van een door extern gevaar bedreigd slachtoffer werd geoefend m.b.v. de Rautek-methode. De schepbrancard en de gewone brandcard leken in sommige ogen wel op de spiegeltjes en kraaltjes die wij in vervlogen jaren mee naar Afrika namen. Maar na twee dagen keken ze er naar en wisten ze er mee om te gaan als was het hun eigen vertrouwde bedje.

Twee super enthousiaste jongemannen van de brandweer van Elmina hadden de trainingen in het ziekenhuis gevolgd omdat zij super allrounders wilden worden. Op de woensdag en donderdag volgden zij ons dan ook op de voet naar de trainingen bij de brandweer in Cape Coast, een half uurtje rijden van Elmina.

We werden op woensdag in alle vroegte door de commandant van de brandweer opgepikt bij ons hotel. Aankomend bij de kazerne zagen wij iemand een snoekduik maken naar het portiershuisje waarna hij weer opdook met een gele helm op zijn hoofd en ons al saluerend begroette. Toen wij uit de auto stapten, werden we bijna bedolven onder een groep super enthousiaste brandweermannen en, heel geëmancipeerd, ook een aantal brandweervrouwen.

We schudden gezellig handen op een Afrikaanse manier waarbij mijn vingers een aantal keren bijna in de knoop dreigden te raken maar ze lieten me oefenen net zolang totdat ik het kon.

Vol enthousiasme passeerden ook hier de BLS, de Rautek-methode, de Heimlich manoeuvre en de stabiele zijligging de revue. Als wij een bepaalde handeling voor deden met daarbij tekst en uitleg, werd de handeling exact hetzelfde nagedaan met daarbij ook bijna woordelijk het vertelde verhaal. Geen moment leek de aandacht te verslappen en werden continue vragen op ons afgevuurd. Met één dag werken verloren wij daar meer zweet dan in één jaar werken in ons vertrouwde kikkerlandje. We hebben zweetporiën in ons lichaam ontdekt waar we het bestaan niet van wisten. Logisch dat in deze hitte het werktempo afneemt, maar het enthousiasme gelukkig niet.

 

 

De donderdag hadden wij ingericht als traumadag. Een autowrak werd geparkeerd in de schaduw. Als eerste zou het brandweerteam van Cape Coast demonstreren hoe zij te werk gaan. De methode die zij hanteerden week niet veel af van die van ons. De commandant nam hierin duidelijk de leiding. Giebelen werd niet getolereerd, gebeurde dit wel dan kon het groepje die in actie was weer van voor af aan beginnen. De rapid extrication

(snelle bevrijding) met behulp van een nekkraag en dekenrol was voor hen een hele nieuwe ervaring. Maar een ieder oefende of zijn of haar eigen leven ervan afhing totdat men de handeling vaardig was.

Aan het eind van de dag wilden Co en ik nog dat zij ons leerden om via de glijpaal naar beneden te gaan. Zonder bloed aan de grond of gebroken ledematen wisten wij ons dit kunstje vaardig te maken en ook Jan heeft zich ertoe laten verleiden.

Op vrijdag avond zou de officiële overhandiging van de sleutels van de ambulances plaats vinden. De band ‘Fire Angels’ bestaande uit een groep brandweer mensen, wist van een ieder de heupen goed los te krijgen. Een heerlijk diner volgde. Aan het eind van de avond werden de kleren bijna van ons lijf gescheurd omdat een ieder geïnteresseerd was in onze ambulancekleding, ons schoeisel, een riem of pen. Met de dankbare reden dat onze polo’s en broeken geleased waren en dus geen eigendom van de RAD waren, konden wij toch nog zedig gekleed het feest verlaten.

Al met al is het een overweldigende ervaring geweest om in Ghana trainingen te mogen verzorgen. Ik vind dat het de RADHM siert dat zij zich ook inspant voor mensen die minder bedeeld zijn dan wij en daarbij ook mensen binnen de dienst de gelegenheid geeft om kennis en vaardigheden over te dragen en op te doen.

 

Martin de Jong

Ambulance verpleegkundige

Post Leiden